Sustainable Construction Talks by Saint-Gobain - Katowice 2025
Czy polityka i regulacje wspierają zrównoważone budownictwo w Polsce?
Sustainable Construction Talks to innowacyjna formuła debaty, która odbywa się aż w 76 krajach, w których Grupa Saint-Gobain jest obecna. W Polsce miała miejsce po raz drugi, a została zorganizowana w ramach 4 Design Days – wydarzenia odbywającego się 23–24 stycznia 2025 roku w Katowicach. To wyjątkowe święto architektury i designu. W debatach udział wzięli liderzy branży wyposażenia wnętrz mieszkaniowych i komercyjnych, wybitni architekci i projektanci, szefowie największych firm deweloperskich oraz budowlanych, a także przedstawiciele władz samorządowych, rządu i branżowi eksperci.
W tym roku Grupa Saint-Gobain w Polsce była sponsorem głównym 4 Design Days 2025, a udział w tak prestiżowym wydarzeniu pozwolił dotrzeć do szerokiego grona ekspertów z branży architektury, budownictwa oraz przedstawicieli administracji publicznej i rządowej, wzmacniając przy tym najważniejsze przekazy dotyczące zrównoważonego budownictwa oraz transformacji sektora w kierunku neutralności klimatycznej.
Jednym z kluczowych momentów wydarzenia była druga edycja debaty Sustainable Construction Talks by Saint-Gobain, w trakcie której rozmawialiśmy o polityce i regulacjach wspierających zrównoważone budownictwo.
Sesję otworzyła Joanna Czynsz-Piechowiak, prezes Grupy Saint-Gobain w Polsce i Ukrainie, a wprowadzenia dokonał Henryk Kwapisz, dyrektor ds. relacji instytucjonalnych Saint-Gobain w Polsce.
W dyskusji udział wzięli eksperci:
Dorota Bartosz, dyrektorka ds. zrównoważonego budownictwa PLGBC,
Klaudiusz Fross, architekt, kierownik Katedry Projektowania i Badań Jakościowych w Architekturze, Politechnika Śląska,
Piotr Grochowski, główny architekt, Grupa ARCHE,
Jerzy Grochulski, architekt, urbanista, wykładowca akademicki, wiceprezes Międzynarodowej Unii Architektów,
Jędrzej Kolesiński, architekt, partner w pracowni Foster + Partners,
Michał Piwowarczyk, zastępca dyrektora Departamentu Partnerstwa Publiczno-Prywatnego w Ministerstwie Funduszy i Polityki Regionalnej.
Debatę prowadziła Justyna Łotowska, redaktor Dobrzemieszkaj.pl i PropertyDesign.pl, Grupa PTWP.
W debacie poruszono m.in. temat strategii miast przyjaznych dla mieszkańców. Klaudiusz Fross opowiedział o swoich badaniach w Singapurze, gdzie zieleń jest integralnym elementem budynków, a państwo wspiera jej wykorzystanie poprzez system ulg. Architekt zaznaczył, że aby obniżyć temperaturę w polskich miastach lub zwiększyć wilgotność, warto rozważyć programy takie jak „Zielone Miasto”. Ekspert podał doskonały przykład Biblioteki Uniwersyteckiej w Warszawie, na dachu której zlokalizowany został park. Podał również przykłady polskich miast, które w ostatnich latach ewoluują, aby stać się bardziej przyjazne dla mieszkańców, jak Bydgoszcz czy Katowice. Postulował w końcu o wprowadzenie ulg dla inwestorów, co mogłoby stopniowo skłonić ich do przekształcania istniejących budynków, tak aby były bardziej dostosowane do potrzeb mieszkańców i środowiska.
Piotr Grochowski zwrócił uwagę na problem inflacji legislacyjnej, który dotyka procesu renowacji budynków. Według architekta obecne przepisy powodują dużo komplikacji, a ich lektura zabiera zbyt wiele czasu, co utrudnia pracę inwestorom. Specjalista zauważył, że biorąc pod uwagę zadanie usprawnienia projektów rewitalizacyjnych, prostsze przepisy mogłyby okazać się skuteczniejsze niż dotacje. Omówił również zagadnienie warunków technicznych, mających na celu poprawę efektywności energetycznej budynków oraz wskazał efekt uboczny ich zastosowania: masowe użycie ropopochodnych wyrobów, które – wbrew prośrodowiskowym intencjom prawodawcy – może spowodować zwiększenie negatywnego wpływu na środowisko. Ekspert podkreślił także, że w fazie wstępnej inwestycji modernizacyjnej należy przeprowadzić pogłębioną analizę, aby unikać nadmiernego projektowania.
Z kolei Jerzy Grochulski zaznaczył, że to ludzie decydują, jak kształtowane są miasta. Stwierdził, że regulacje prawne są potrzebne, choć niektóre wymagają zmian. Podkreślił, że wpływ obowiązujących powszechnie przepisów na przestrzeń miejską jest bardzo różny w zależności od miejsca, co pokazuje że kluczowa jest ich mądra interpretacja przez wszystkich użytkowników przestrzeni. Jeśli środowisko architektów znajdzie partnerów w samorządach i, szerzej, w społeczeństwie, to nastąpi poprawa przestrzeni miejskiej. Prelegent zaapelował, by środowisko architektów uderzyło się w pierś w kwestii tworzenia dobrej architektury oraz zaznaczył, że to, w jakich miastach będziemy żyć, zależy w dużej mierze od właściwej edukacji branży i całego społeczeństwa.
Jędrzej Kolesiński poruszył temat wpływu urbanistyki na ślad węglowy. Zdaniem eksperta holistyczne spojrzenie na model miasta może mieć większy sens niż skrupulatna egzekucja przepisów dla jednostkowych budynków. Jędrzej Kolesiński przytoczył w tym kontekście przykład Nowego Jorku, gdzie mieszkańcy Manhattanu wytwarzają znacznie mniejszy indywidualny ślad węglowy niż osoby dojeżdżające z przedmieść na terenie całego stanu. Okazuje się więc, że samo wprowadzenie szczegółowej regulacji to za mało – potrzebna jest szersza strategia, która pozwoli minimalizować wpływ miast na klimat. Dzieląc się swoimi doświadczeniami międzynarodowym, architekt zauważył też, że poza Europą wiele krajów podąża dynamicznie ścieżką zrównoważonego rozwoju. Co więcej w swojej praktyce nie spotyka już firm, które nie chciałyby mieć projektu budynku o wysokiej efektywności środowiskowej – to jest trend światowy.
Dorota Bartosz skupiła się na konieczności modernizacji istniejących budynków. Podkreśliła, że Dyrektywa EPBD w sprawie charakterystyki energetycznej budynków, choć często jest traktowana jako nasza „biblia”, nie powinna być jedynym punktem odniesienia. Biorąc pod uwagę niską efektywność energetyczną budynków w Polsce i wysokie koszty energii, należy w procesie decyzyjnym analizować ich operacyjny ślad węglowy. Statystyki pokazują, że w 2050 roku nadal będzie użytkowanych 80–90% obecnych budynków, co czyni modernizację priorytetem. Prelegentka zaznaczyła jednocześnie, że dla nowego budownictwa poprawne liczenie wbudowanego śladu węglowego to konieczność.
W dalszej części rozmów Dorota Bartosz odniosła się także do świadectw charakterystyki energetycznej budynków, które przez lata były traktowane jako nieobowiązkowe. Teraz zapowiadane wprowadzenie klas energetycznych ma zwiększyć przejrzystość i sprawić, że wybory konsumentów będą bardziej intuicyjne, tak jak ma to już miejsce przy zakupach sprzętu RTV i AGD. Specjalistka podkreśliła, jak ważne jest, aby rząd wsparł kampanię edukacyjną, która pomoże użytkownikom zrozumieć, co oznaczają poszczególne klasy, np. że wybór budynku o niższej klasie wiąże się z koniecznością przyszłych inwestycji w modernizację i wyższymi kosztami eksploatacji. Zauważyła, że Polska jest ostatnim krajem bez systemu klas energetycznych, więc choć wprowadzenie ich jest spóźnione, to stanowi krok w dobrą stronę.
Na temat finansowania transformacji miast wypowiedział się Michał Piwowarczyk, zwracając uwagę na dostępność środków z funduszy unijnych z wielu źródeł. Źródła finansowania w postaci dotacji bezzwrotnych oraz pożyczek są dostępne dla włodarzy miast, wystarczy po nie sięgnąć na przykład z Krajowego Planu Odbudowy. Zaznaczył, że innym ważnym źródłem środków jest program FENIX (Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat i Środowisko), który przeznacza 1,2 miliarda euro na działania miejskie. Dodatkowo fundusze europejskie dla Polski Wschodniej oraz regionalne programy operacyjne oferują dedykowane środki na modernizację miast.
Eksperci Saint-Gobain reprezentowali nas także w dwóch ważnych panelach:
🔹 „Wpływ zmian klimatycznych na projektowanie budynków”, gdzie udział wziął Piotr Wereski, menedżer systemów PREFAB i Inicjatyw Wspólnych Saint-Gobain,
🔹 „Zrównoważony design. Jak tworzyć miejsca pracy i wypoczynku?”, gdzie głos zabrała Monika Rezulak, dyrektor sprzedaży projektowej Saint-Gobain Solutions.
Tegoroczna edycja Sustainable Construction Talks ponownie udowodniła, że zrównoważone budownictwo to nie tylko konieczność, ale i ogromna szansa na rozwój polskich miejscowości. Wnioski z debaty jasno wskazują kierunki zmian: uproszczenie przepisów, gwarancja wsparcia finansowego ze strony Państwa, uwolnienie dynamicznej modernizacji istniejących budynków, innowacyjne technologie ograniczające ślad węglowy operacyjny i wbudowany oraz edukacja nie tylko specjalistów z branży, ale wszystkich obywateli.
Dziękujemy wszystkim prelegentom, uczestnikom oraz partnerom za współtworzenie tego inspirującego wydarzenia!
